Kreyòl ayisyen se twazyèm lang ki pi pale nan Florid, men resous yo pou aprann li ra, yo demode, epi souvan yo pa gen leson sou konvèsasyon kotidyen. Pami moun ki pale lang lan, gen tou anpil ki pa ka li ni ekri li.
Pou reponn ak pwoblèm sa yo, yon chèchè nan UF te ko-pibliye yon liv kreyòl ayisyen ki fèt pou amelyore aprantisaj la nan inivèsite a ak pi lwen toujou.
Pwofesè UF Benjamin Hebblethwaite te ko-ekri liv, “Kreyòl pale,” ak pwofesè asistan nan University of Alabama, David Tezil, pandan nèf ane, epi li te pibliye an vèsyon enprime an out 2025.
Hebblethwaite, yon pwofesè nan Depatman Lang, Literati ak Kilti nan UF, te di li te wè jan resous pou kreyòl ayisyen yo te soudevlope pandan li t ap anseye lang lan.
“Liv nou t ap itilize jiska lè liv sa a te parèt la te byen demode, ni sou plan kontni li ni sou plan metodoloji li,” Hebblethwaite te di.
Apa kontni ki demode, Hebblethwaite te di ansyen liv yo te prezante kreyòl ayisyen an atravè yon pèspektiv ki twò limite. Yo pa t reprezante peyi a nan yon fason ki respekte li, li te di; okontrè, yo te mete aksan sou “povrete ak vilnerabilite.”
Liv modèn nan konsantre sou fè pon ant kreyòl ayisyen fòmèl ak demode ak lang ayisyen jodi a itilize, lè li abòde sijè tankou kijan pou kòmande manje, randevou amoure ak chèche travay.
“Nou te vle pote plis ekilib, kote nou montre kilti a nan yon fason ki pi konplè, ki pi reprezantatif,” Hebblethwaite te di. “Nou te vle sèvi yon gwo piblik olye nou konsantre sou yon aspè etwat nan peyi a, ansanm ak yon kalite ti gwoup itilizatè sèlman.”
Liv la gen 29 chapit, ak plis pase 60 egzèsis ak aktivite ouvè pou ankouraje konvèsasyon ak refleksyon kritik, ki fèt pou asire lektè yo jwenn yon dividal eksperyans nan vokabilè, gramè ak kilti.
Etidyan ayisyen-ameriken nan UF di yo wè liv la kòm yon eleman enpòtan pou soutni lang ak kilti ayisyèn.
Georffrey Pierre, yon etidyan premye jenerasyon nan UF ki gen 19 an, ki gen medjò angle, ki soti nan yon fanmi ayisyen, te di kreyòl ayisyen defini lavi chak jou li epi lang lan fè pati de sa li ye. Lang lan se yon fòm koneksyon ak kominikasyon ak fanmi li ak rasin li, sitou paske anpil manm fanmi li pa pale angle byen, li te di.
Li te di aprann kreyòl se yon fason pou konsève koneksyon li ak rasin li epi pou ankouraje yon kominote kote ayisyen yo soutni youn lòt epi kote yo pataje valè fanmi yo.
“Mwen vrèman panse se yon resous ki enpòtan anpil, sitou lefèt ke se yon liv kreyòl ayisyen, paske aprann kreyòl ayisyen pa vrèman fasil pou jwenn,” Pierre te di. “Menm nan Google Translate, pa gen opsyon pou tande yon moun k ap pale pou repete anyen pou ou, kidonk mwen santi li ta ka ede si li te plis gaye epi pi byen konnen.”
Duchnah Richard, yon etidyan premye jenerasyon nan UF ki gen 19 an, ki nan medjò syans edikasyon, ki soti nan yon fanmi ayisyen, te di li kontan wè kreyòl ayisyen reprezante nan domèn akademik aprantisaj lang.
Malgre li pale kreyòl ayisyen, Richard te di li pa ka ekri byen nan lang lan. Eksperyans prensipal li genyen ak lekti an kreyòl ayisyen se atravè Bib la, sa ki fè li rate anpil aspè modèn nan lang lan, li te di.
“Mwen panse genyen yon resous pou moun ki gen difikilte ak lang lan oswa ki gen difikilte lè yo ap pase soti nan yon lang pou ale nan yon lòt se yon bon ide epi se yon sipò solid pou moun,” li te di. “Sitou si yo santi yo yon ti jan wont pou mande èd.”
“Kreyól pale” disponib sou entènèt, gratis, an fòma PDF, atravè UF Digital Collections.
Kontakte Dulce Rodriguez-Escamilla nan drodriguez@alligator.org. Swiv li sou X @DulceRodrigueze.
Dulce Rodriguez is a sophomore Journalism Major with a Public Relations minor in her first semester at The Alligator, working as El Caimán's general assignment reporter. She loves to dance and bake in her free time, and she also enjoys watching murder mysteries and documentaries.
